Zitting (4)

Alle begin is moeilijk.

De zitting vindt ver weg plaats, bijna vier uur in de trein. Het is pas mijn vierde zitting, dus enige druk ligt er wel op, bij mij. Patiënt heeft zich voorbereid door in driedelig pak te komen, met stropdas, en heeft een zichtbaar prijzige Samsonite-koffer meegenomen. De Rechtbank (en de officier, advocaat, griffier en ik) moet even wachten tot hij een grote hoeveelheid papier gerangschikt heeft op zijn tafel. Het duurt even, maar dan ligt er ook wat. Zeker vier stapels van tussen de tien en dertig centimeter ligt nu uitgestald. Wanneer hij uitgesorteerd lijkt te zijn vraagt de Rechtbank vriendelijk of we kunnen beginnen en zie, hij geeft met een kort hoofdknikje toestemming. Op hun beginvraag, hoe hij vindt dat het gaat, pakt hij uit de meest linkse stapel een uit dertig bladzijden bestaand, tweezijdig handgeschreven document, bijeengehouden met een fraai hechtertje, schraapt zijn keel en zegt dat hij dit gaat uitleggen. Hij begint op bladzijde één met een uitvoerige begroeting van alle aanwezigen en dankt hun vast zeer voor hun aandacht.
De Rechtbank is niet van gisteren en grijpt snel in - ze heeft nog meer te doen deze week en begrijpt dat het voorlezen een kwestie van vele uren gaat worden. Hij mag de vele handbeschreven blaadjes overhandigen aan de Rechtbank, "dan lezen wij die later wel". Verstoord overhandigt patiënt zijn huiswerk aan de bode, die het aan de Rechtbank geeft.
De vervolgvraag van de Rechtbank is of hij bekend is met mij, de getuige-deskundige en tevens zijn hoofdbehandelaar. De vraag lijkt mij wat overbodig, maar heeft wél effect: hij draait traag het hoofd om, kijkt mij enige tijd aan, zucht diep, zeer diep, kijkt de Rechtbank aan en zegt "ja". Het is slechts één woord, dat 'ja', maar er spreekt een dermate diepe vertwijfeling in door dat de Rechtbank het niet kan laten te informeren naar de aard van de relatie, zoals hij en ik die hebben.
Daar wil hij het liever niet over hebben, zegt hij tegen de rechters, dat is een zorgelijk verhaal maar het is niet aan hem om zich daar over te uiten, hier. Nieuwsgieriger kun je een mens niet maken, op deze wijze, en de Rechtbank gaat er eens voor zitten - ze willen het wél weten.
Hij schetst, met zachtmoedige stem, omstandig en met veel uitwijdingen het verhaal van een man die niet zo goed mee kan in de kliniek, waar iedereen wat last van heeft, een brokkenmaker die om die reden de verlengingszittingen ver weg mag doen. Het is een triest verhaal, maar op deze wijze hebben ze het minste last van hem.
Die hem, dat ben ik dus.
De rechters kijken mij nu getroffen aan, de advocaat grinnikt, de officier kijkt verstoord omhoog en ik zie ze denken: dat hebben wij weer. Zo'n rechtbank op het hoekje van Nederland weet heus wel dat ze ver weg liggen, maar déze behandeling hadden ze niet verwacht.
Ik ook niet trouwens. Het ontbreekt mij zelden aan woorden maar hier slaat de paniek toch wat toe. Ik was gekomen met de idee dat we het over patiënt zouden hebben, maar hier sta ík plotseling voor, in een uiterst oncomfortabele positie en zo ruim op achterstand dat mij juist nu niets te binnen wil schieten om mijn gezicht te redden.
Om die reden glimlach ik vriendelijk naar de Rechtbank hetgeen, gezien de omstandigheden, wel het domste is wat je kunt doen. Ze lijken het uit te leggen als een bevestiging van het zojuist gezegde.
Na een stilte die mij iets te lang duurt en waarin allen mij lijken aan te kijken herneemt de Rechtbank zich. Ze hebben meer vragen aan patiënt en omdat hij een man van veel woorden is heb ik even de tijd om de schade op te maken.
Datgene wat hier gebeurde heb ik keurig beschreven in het advies zoals de Rechtbank dat gekregen heeft. Patiënt vernedert, devalueert, krenkt anderen en doet dat op een toon en met een welsprekendheid waardoor de aangesprokene onthand achterblijft. Het is zijn natuur, hij doet het altijd en overal en het maakt het moeilijk om tot een gesprek met hem te komen. Het valt ons niet mee om hem hierin wat bij te schaven, hij kan niet anders. Zo is zijn delict ook tot stand gekomen: zijn slachtoffer pikte de vernederingen niet, protesteerde - en liet daar het leven bij.
Het begin van mijn rehabilitatie begint zich te vormen, in mijn hoofd.
Maar mijn redding komt uit onverwachte hoek.
In de beantwoording van de vragen van de rechters heeft patiënt inmiddels onze gehele kliniek afgebrand - ik ben toch niet de enige die niet deugt. De advocaat vermaakt zich kostelijk met het verhaal van patiënt en zit regelmatig te grinniken. Dat begint de Rechtbank te irriteren, en patiënt ook, hij heeft al twee keer verstoord achterom gekeken, naar zijn advocaat.
Uiteindelijk vraagt de oudste rechter of hij overlegd heeft met zijn advocaat, of het tot een plan is gekomen van hoe verder. Patiënt kijkt achterom naar zijn advocaat, draait zich terug naar de Rechtbank en zegt 'nee'. Na een korte pauze voegt hij toe "niet met hem", waarbij hij achteloos naar zijn advocaat wijst. "Het is een kantoorgenoot", voegt hij toe. Het woord 'kantoorgenoot' wordt uitgesproken als heeft hij het over een insekt. De glimlach van de advocaat is nu lelijk vastgevroren op zijn gelaat en het gegrinnik is gestopt. Het blijkt dat patiënt zich, voor juridische bijstand, had gewend tot een zeer bekend advocaat en had gemeend dat deze ook zelf kwam. Dat blijkt niet het geval, deze stuurde een 'kantoorgenoot' en patiënt legt ons gaarne voor wat zijn opvatting is over deze kantoorgenoot, die hij kort voor de zitting even sprak. De opvatting is niet positief, in het geheel niet. De advocaat ondergaat nu wat mij eerder overkwam.
Ik overweeg te grinniken. Maar ik durf het niet.

Nou ja, de Rechtbank heeft het nu wel door en met behulp van de gevonden passage in het verlengingsadvies wordt het toch nog een draaglijke middag. Het is niet alleen uit te leggen, het is zelfs gedemonstreerd.
Maar ik moet weer terug, met de trein, en het zweet had van nek tot sok bezit genomen van mij, zodat ik de hele weg een ruime zitplaats had. Alle begin is moeilijk, en soms moeilijker dan je denkt.

Menzis

De gezamenlijke zorgverzekeraars maakten vorig jaar een winst van 1,25 miljard euro. Menzis kondigde aan haar deel van de winst te gebruiken om extra ziekenhuizen te sluiten.
Het moeten grote denkers zijn, daar bij Menzis, geniale geesten. Te groot voor mij, veel te groot voor mij. Als ze hadden aangekondigd de winst te gebruiken om extra ziekenhuizen te ópenen had ik het kunnen snappen. Nu schiet mijn armetierige logica tekort.
Hóé geniaal ze zijn, daar bij Menzis, mocht ik ook aan-den-lijve ervaren. Ook hier blijkt dat ze genialer zijn dan hun klanten, dat de denkers van Menzis ons verzekerden verre overstijgen. Ik kreeg namelijk plots mijn pillen uit Den Haag. Nu is Den Haag voor mij zeker 200 kilometer verderop, en wij hebben een prima apotheek in ons kleine stadje - maar om redenen waar ik dus te klein voor ben om te begrijpen kwamen ze nu uit Den Haag. Ongevraagd. En daar begint de ellende, want ik had die pillen niet meer nodig. En het was ook nog een hoeveelheid die mij op-zich al ziekmakend leek - de Haagse apotheek stuurde voor negen maanden en een klein vermogen pillen.
Die stuurde ik dus terug. En dat is dom. Want een maand later bleek dat Menzis mij toch liet betalen voor die pillen. Na enig heen-en-weer gebel bleek de reden: de Haagse apotheek had de retourzending niet ontvangen. Nu stuur ik al 40 jaar pakjes en post op en het komt altijd aan, maar nu dus niet: de Haagse apotheek wist van niets. Dus moet ik betalen.
Hoe moeilijk kan het zijn, Menzis. Mijn apotheek bevindt zich op zes minuten fietsen en bij meningsverschillen zoeken we dat met een kop koffie samen even uit. Maar hier hebben de denkers van Menzis een kolossaal foutgevoelig systeem opgezet en inderdaad, wat fout kan gaan gaat fout. Hoewel Menzis sportief toezegt de kosten voor eigen rekening te zullen nemen is dat vijf maanden later nog steeds niet geregeld - ik begin binnenkort aan het zesde telefoontje met Menzis. Aan de mensen die ik dan aan de lijn krijg ligt het niet, die zijn stuk voor stuk goedwillend en behulpzaam - waar het aan ligt zijn die te grote denkers.
Kijk Menzis. Wij hebben een apotheek in ons stadje en die willen we graag houden. Voor een handjevol muntjes verkoopt u uw ziel - pardon, klanten - aan een apotheek uit Den Haag, met als gevolg dat uw winst toeneemt (want daar zal het wel om gaan) en u met die winst nog meer ziekenhuizen kunt sluiten. Want dat uw klanten af en toe in het ziekenhuis terechtkomen is iets waar uw grote denkers zo hun bedenkingen bij hebben: zoiets kost geld, en daar wilt u graag nog even over nadenken.
En nu ik toch bezig ben: zou u mij eens willen raadplegen over wat je mogelijk ook met die winst zou kunnen doen? Ik pas weliswaar niet echt tussen uw grote denkers maar onderdeel van mijn plan is om die grote denkers te sluiten - en ziekenhuizen open te houden. Voor het bedrag van slechts twee van die grote denkers mag u mij twee keer per jaar raadplegen. De winst brengen we terug naar nul - waarom zou een zorgverzekeraar winst maken - en uw hoogste leidinggevende krijgt één dag de tijd om dit plan uit te werken. En als hij/zij dat niet kan in 24 uur zetten we hem/haar er uit. Dat zal een winst opleveren!
Iets zegt me dat u daar niets voor voelt, u heeft het wel genoeglijk zo, met die grote winsten - eh denkers - bij elkaar, die hele mooie plannen maken voor hun klanten - eh, voor hun aandeelhouders, of wie er verder ook vandaar gaat met de centen van een ander.
Van 1,25 miljard euro kun je namelijk hele interessante dingen doen. Voor uw klanten. Ja, voor uw klanten ...

O, en als u zo graag wilt sluiten: die postorder-apotheek in Den Haag. Sluiten.

Rangorde

Mensen brengen graag orde aan in hun leven. Het houdt de boel overzichtelijk. De ordening op-zich is vaak een kwestie van persoonlijke voorkeur: als u er voor kiest om uw boeken op kleur te rangschikken mag u dat helemaal zelf weten. Het kan ook op dikte of grootte, u doet maar. Het mag zelfs alfabetisch.
In een aantal gevallen is de ordening al voor u gedaan, u gaat er dan niet over. Uw postcode, bankrekeningnummer, telefoonnummer - het is allemaal keurig geordend maar in dit geval buiten u om. Ook encyclopedieën en atlassen zijn geordend, op een wijze waarvan is geoordeeld dat u er gemak van heeft.
Waar geen orde is gaan mensen aan de slag om die orde zelf aan te brengen. In een gevangenis bijvoorbeeld meent het personeel dat alle gevangenen 'gelijk' zijn. De gevangenen zelf zien dat anders en die brengen hun eigen orde aan: bovenaan staan drugscriminelen en overige geharde psychopaten. Overvallers doen het ook goed. Helemaal onderaan staan de zedendelinquenten, daar hebben ze een hekel aan in de bajes. En binnen de zedendelinquenten bestaat weer een onderorde: de pedofielen bungelen helemaal onderaan. Die moeten dan ook vaak in bescherming worden genomen tegen hun mede-bewoners.
Een rangorde waar ik van opkeek deed/doet zich voor binnen onze kliniek. Wij hebben verslaafden bij elkaar op de afdeling gezet omdat dat groepsgerichte behandelingen vereenvoudigd: hoewel ze allemaal verschillen zijn er ook veel overeenkomsten, vandaar. Een reeks behandelonderdelen moeten ze allemaal volgen. Maar daar denken ze zelf anders over. De verslaafde aan alcohol wil niets weten van de drugsverslaafde, en vice versa. De alcoholist vindt de 'junkie' maar een crimineel, een geharde straatzwerver die ook een taalgebruik en een kennissenkring heeft waar de alcoholist niets van hebben moet. Ze kijken neer op de drugsverslaafde.
De drugsverslaafde op zijn beurt vindt de alcoholist maar een zielig geval, een softie, een lam en slap verschijnsel. Alcohol is de poor-man's drug, vinden ze, eigenlijk niet eens een drug. Zatlappen, daar moeten ze niets van hebben. Ze kijken neer op de alcoholverslaafde.
De patiënten die verslaafd zijn aan alcohol én drugs vallen tussen wal en schip. Ze worden soms geaccepteerd door de drugsverslaafden, soms door de alcoholverslaafden. Misschien hangt dat van hun hardheid af, hun gewiekstheid.
Daar lopen dan de gokverslaafden weer tussendoor. Die kijken neer op alcohol- en drugsverslaafden, immers mensen die hun eigen lichaam vergiftigen - dat doet de gokverslaafde niet, hij vindt ze dom en onverantwoordelijk. De alcohol- en drugsverslaafden moeten juist weer niets hebben van de gokverslaafde, dat vinden ze een beetje een malle snob die het maar hoog in de bol heeft.
Wat ze bindt - de alcohol-, drugs- en gokverslaafde - is hun opvatting over zedendelinquenten, die op een andere afdeling zitten. Daar kijken ze samen op neer. De zedendelinquenten op hun beurt moeten weer niets hebben van verslaafden. En de verslaafde zedendelinquent - want die zijn er uiteraard ook - bungelt daar weer tussen in.

Zo bezien is het helemaal nog niet zo gemakkelijk, bij ons. En dan hebben wij, behandelaars, nog niets gedaan - zonder ons is het al moeilijk. En dus, als wij op het toneel komen vinden verslaafden én zedendelinquenten elkaar in hun opvatting over ons.
Hebben we toch nog een belangrijke rol, zelfs als we niets doen.

Jeu de sport

Jeu de boules is nooit een spectakelsport geworden. Althans, ik zie het Studio Sport nog niet uitzenden. En dat is jammer: het is spectaculairder dan u denkt, het bruist van de spanning en energie.
Ik zie ze staan in Frankrijk, de heren op leeftijd en hun ballen, geroep en geklots. De grote, metaalkleurige bal dient zo dicht als mogelijk bij het vooruit geworpen kleine balletje te komen. Het kleine balletje is de eicel, de grote ballen zijn de spermatozoïden: wie van de heren op leeftijd bevrucht het damesballetje? Vandaar dus het geroep, het oooh en aaah, de vreugde als een concurrerende spermatozoïde succesvol is weggeketst. Het succesvolste mannetje glundert: de bevruchting is volbracht, en wel door hem!
Sport is gesublimeerde seks. Wielrenners, hardlopers, zwemmers, autocoureurs: aan de eindstreep wacht de eicel, de wielrenners, hardlopers, zwemmers en autocoureurs zijn de spermatozoïden. Ze zijn bereid elkaar weg te duwen, trappen, van de weg te rijden om als eerste bij de eindstreep - de eicel - te komen. Overdreven, denkt u? Kijk dan nog eens goed, naar bijvoorbeeld de Tour de France. Het winnende mannetje krijgt maar liefst twee vrouwtjes toegewezen en omdat het op tv moet wordt de bevruchting eerst symbolisch vormgegeven: de winnaar mag de veroverde vrouwtjes drie keer kussen. 's Avonds, buiten bereik van de camera's komen de beide vrouwtjes naar zijn kamer en daar kan hij ze bevruchten. Denk ik. Om de overige spermatozoïden niet te ontmoedigen krijgt niet alleen de winnaar, maar ook de beste sprinter, de beste klimmer en zo nog wat ijverige mannen twee vrouwtjes toegewezen. Veel wielrenners hebben het 's avonds zwaarder dan overdag maar de verliezende spermatozoïden gaan - opnieuw - alleen naar bed. Maar de dag er op hullen ze zich weer in hun sexy speelpakjes, het wielrijdersuniform, zoals wij ze ook op zondag op onze fietspaden zien. MAMIL heten ze dan, Middle Aged Man In Lycra. En al die zondagse Mamil's dromen van twéé vrouwtjes.
Autocoureurs zijn onbeschaamder. De winnende spermatozoïde krijgt, op het podium, een fles bubbeltjeschampagne in de handen gedrukt. Die fles moet hij hard schudden waarna de inhoud naar buiten spuit - de zaadlozing is, symbolisch, volbracht. De aanwezige vrouwtjes gapen hem aan en zien hoe potent hij is: nu willen zij! Het sterkste mannetje wordt geadoreerd en mag nu kiezen; de eicellen staan popelend te wachten op hun verkiezing.
Bij de meeste balsporten is geen sprake meer van enige bedektheid of nuance: de bal moet in het gaatje, punt uit. Bij veel balsporten zijn bal en gaatje op elkaar afgestemd. De golfbal past maar net in de 'put', de basketbal maar net in de basket en de korfbal maar net in de korf. Als de proporties uit het oog verloren zijn - de kleine voetbal moet in het hele grote doel - krijgt het gaatje een eigen beschermheer, een ridder die de maagdelijkheid van het gat moet bewaken. Bij voetbal heet de beschermheer keeper, en zo iemand voelt zich ook echt genaaid als hij de maagdelijkheid van zijn gat niet heeft weten te beschermen.
Een balsport als tennis heeft meer gemeen met sporten als worstelen of boksen. Wie is het sterkste mannetje? Mag de winnaar het vrouwtje van de verliezer bevruchten? Het vrouwtje heeft misschien geen bezwaar maar mag dit niet uiten: zij moet haar verliezende mannetje troosten en zijn ego verbinden. Speerwerpen, kogelstoten, discuswerpen: het sterkste mannetje plast - pardon, gooit - het verst. Groepssporten als volleybal, hockey, voetbal: het sterkste team gaat zich te buiten aan de vrouwtjes van de verliezers, in overdrachtelijke zin, voor zover mij bekend.
Daarom is zelfs vissen een sport. Wie met de grootste vis thuiskomt mag daarna het mooiste vrouwtje beklimmen. Vroeger, althans. Nu maakt het hem toegewezen vrouwtje met tegenzin de vis schoon om het daarna te bakken: de jager heeft gejaagd. Ze hoopt maar dat hij na het eten in slaap sukkelt, of anders toch niet te vaak gaat vissen.

Met de juiste instelling kun je dus uren naar sport kijken. Het is beter dan welk erotiekkanaal ook - een kwestie van doorzién, zullen we maar zeggen.

Autist (2)

Vervolg van autist 1

En zo schrijven we op wat wel en niet mag, en soms vullen we dat aan, soms wijzigen we iets. Maar dat komt erg precies want hij is autist en zij erg kinderlijk.
Hij wil weten waar de wang ophoudt en de mond begint, want op de wang mag hij wel, op de mond geen kus geven. Dat komt precies, bij een autist. Lastiger is het wanneer we moeten vaststellen waar de rug eindigt en over gaat in buik. Daar kan over gediscussieerd worden, zien wij - en dan de kwestie waar rug over gaat in bips. Niet billen, kont of achterste, nee: bips. De woordkeus komt ook nauw. Daar mag hij ook niet komen, de bips. En daar kan lang over gepraat worden, over waar rug bips wordt. Met anatomische precisie wordt rug van buik en bips van rug gescheiden.
Het op schoot geeft andere problemen - want zij is heel veel breder dan hij waardoor hij wel op haar schoot, maar zij niet op de zijne past. Het vergt een wat ruimere stoel, die niet in de spreekkamer aanwezig is. Maar met de juiste stoel of een bank past ze wel op zijn schoot - nou ja, met één bips ernaast en één bips op hem - het enkelvoud van bips is ook bips, leer ik van haar. Maar zo gezeten kan hij alleen met de handen in de lucht, want anders liggen die op verboden gebieden.
En ja, dit alles noemen wij behandelen.
Zij mag op zijn kamer komen op voorwaarde dat de deur op een kiertje open blijft en jawel, het begrip kiertje levert hoogoplopende verschillen van mening op. Het woordenboek biedt geen uitkomst dus moet het in centimeters, van drempel naar deurpunt. Juist bij die stand blijft de deur niet staan en valt dicht; iets wijder open en de deur valt open - een speciaal door hem op de tuin vervaardigde wig redt ons.

En weer een jaar later is de relatie onverminderd gaande. Maar met haar wil het niet vlotten, haar traumatherapie slaat niet aan, ze slaapt slecht en is vaak angstig. Ze neemt enorm in omvang toe en raakt kortademig. Het enige leuke in haar leven is hij - en hij is onverminderd gek op haar. Niet langer geeft hij ons zorg, we zijn bezorgd om haar. Ze is gestopt met werken en is nu alle dagen thuis, met haar vader. Ze komt zo vaak ze kan, maar ze kan steeds minder vaak.
Na nog een jaar woont hij buiten de kliniek. Zijn medicatie is afgebouwd tot een minimum, want de bijwerkingen zijn zeer fors. Maar een erectie heeft hij nu al jaren niet meer gehad. Weer een jaar later heeft hij een autootje, en daar rijdt hij in rond met haar. Ze is nog dikker geworden en moet bij ons in etappes de trap op, zoveel adem komt ze tekort. En hij moet een ander autootje want zij kan er niet meer uitkomen. Ze is nu 26, zweet de hele dag en gebruikt een hoeveelheid pillen waarvoor inderdaad een auto nodig is om het te vervoeren.
Twee jaar later gaan ze samenwonen, met vader er bij. Hij mag bij haar op de kamer slapen, ieder in een eenpersoonsbed, dicht tegen elkaar aangeschoven want dan kunnen ze hand-in-hand.
En daar beëindigt de rechter onze bemoeienis met hem, dus we weten niet hoe het verder gaat. Twee jaar later komen ze nog een keer op bezoek, met weer een ander autootje. Hij blaakt van gezondheid - zij is een treurnis om te zien. Maar ze zijn samen en dat is wat ze willen. Dan verdwijnen ze uit beeld, en zo hoort het ook. Dus hoe het nu gaat weten we niet. We kunnen alleen maar hopen dat ze nog steeds hand-in-hand in slaap vallen. En dat hij nog steeds zo goed voor haar zorgt, en met haar rond rijdt. Vast wel, want hij is keurig opgevoed en een relatie, dat komt heel precies.

Autist (1)

Hij is keurig opgevoed, dus daar ligt het niet aan. Hij spreekt altijd met twee woorden, weet hoe het hoort en ziet er ook keurig uit. Zijn ouders waren trots op hem. De ouders hadden alles onder controle, en hij ook.
In de puberteit kwamen de seksuele impulsen. Eerst ging het nog wel, maar ze werden steeds sterker. En die kreeg hij niet onder controle. Het paste niet bij zijn ouders om er over te praten, ze schaamden zich en wisten niet hoe hem te benaderen. Hij kreeg de impulsen niet onder de knie en werd steeds vaker masturberend aangetroffen, door zijn ouders. Ook de school begon te klagen. En hoe ouder hij werd, hoe erger het werd. Er moesten sloten op de deur, binnenshuis, want zijn zusje liep nu gevaar, en zijn moeder. Maar het paste de ouders niet er over te praten.
Toen de politie voor de deur stond kwam hun ergste nachtmerrie uit. Hij had een willekeurige vrouw overrompeld maar omdat hij beleefd was had hij zich eerst aan haar voorgesteld, met voor- en achternaam. Met de broek op de knieën en met erectie. Dus de politie had er niet veel werk aan.

Wij zien dat hij autistisch is, en dat hij inderdaad zijn seksuele impulsen niet kan beheersen. Wel blijft hij beleefd, maar hij mag niet meer naar de tuin want daar viel hij de dieren lastig, en medepatiënten, en personeel. Al snel krijgt hij alleen mannelijke begeleiders, want hij weet zich niet te verhouden tot vrouwen. Hij moet delen van de dag op kamer blijven, en masturbeert tot bloedens toe. Er dreigt schade aan zijn penis te ontstaan, en eeltvorming.
Hij wil geen medicatie tegen de aandrift, maar hij moet van ons. Hij is er bang voor want hij weet niet wie hij is, zonder seksuele impulsen. Wij ook niet, maar zo kan het niet langer.
Die medicijnen hebben even hun tijd nodig. Maar na twee weken neemt de aandrift fors af en na drie weken mag hij weer op de afdeling. Nog twee weken later mag hij weer naar de tuin.
Er gaat een wereld open voor hem, en hij is daar zelf het meest verbaasd over. Een erectie kan hij niet meer krijgen en de gedachten aan seks nemen af. Hij gaat knutselen en met radio's aan de slag, blijkt een vaardig tuinier en maakt ontwerpen voor de nieuwbouw op de tuin. En hij begint met de behandeling, daar heeft hij nu de ruimte voor.
Drie jaar later heeft hij een vriendin. Een aardig meisje maar ze wil niets van seks weten, daar heeft ze in haar jonge leven al genoeg van gehad, en niet op een manier waardoor je later meer wil. Dus nu lopen ze samen, een ernstig seksueel getraumatiseerde jonge vrouw en een ernstig seksueel gepreoccupeerde jongeman. Hij kan niet, dus hij is veilig voor haar; zij wil niet, dus zij is veilig voor hem.
Een dergelijk merkwaardig evenwicht hebben wij niet eerder gezien. De angst voor seks loopt gearmd met een explosie van seks. Gedetailleerd hebben wij, met haar hulp, hen beiden voorgeschreven wat wel mag en wat niet. Gearmd lopen mag, hand-in-hand ook. Een kus op de wang mag, een kus op de mond niet (wil zij niet). Een hand op haar rug mag, een hand op haar buik - of hoger - niet (wil zij niet). Zij op zijn schoot mag, hij op haar schoot niet (trauma!). En zo schrijven we op wat wel en niet mag, en soms vullen we dat aan, soms wijzigen we iets.
..........

Wordt vervolgd met autist 2

Bus

Hij kijkt heel sip, na mijn boodschap. Weer is het anders uitgepakt dan hij bedoelde, en weer komt hij fout uit. Hij snapt er niets van.
Gisteravond nog was hij heel blij. Hij mag van ons met de bus naar zijn werk, want zo ver is hij al. En gisteravond kwam hij ons vertellen dat hij een vriendin heeft. Die heeft hij ontmoet in de bus. En omdat hij weet dat wij de mensen met wie hij regelmatig omgaat willen leren kennen heeft hij haar gelijk maar verteld dat hij bij ons woont. En waarom hij bij ons woont. Hij heeft haar ons telefoonnummer gegeven, want dat moet van ons. In zijn enthousiasme is hij vergeten haar telefoonnummer te vragen en hij weet ook alleen maar haar voornaam. Maar dat geeft niet, zegt hij, want zij zal ons bellen en zeggen dat ze zijn vriendin is.
Inderdaad wordt er die ochtend gebeld, maar niet door haar. Door haar moeder. En moeder vertelt ons niet dat haar dochter een vriend heeft die bij ons woont. Moeder vráágt ons iets, namelijk of wij onze engerds voortaan binnen willen houden.
Het blijkt dat hij in de bus inderdaad enthousiast over zichzelf heeft verteld, over waar hij nu verblijft, aan welke stoornis hij lijdt en welke delicten hij heeft gepleegd. En we hadden nog wel zo met hem geoefend, over hoe hij onbekende mensen moest benaderen en dat hij in zo'n eerste gesprek het maar wat oppervlakkig moet houden. Pas later, en met hulp van ons, vertellen we dan heel voorzichtig iets meer. Dat weet hij wel, maar hij was het in zijn enthousiasme vergeten.
En nu zit er veel werk voor ons aan. Wij moeten naar moeder en dochter om te achterhalen of ze erg aangedaan zijn - en om te vragen of hij nog wel met dezelfde bus kan reizen. De dochter beperkt zich tot veel gegiechel en tot woorden als 'gek' en 'pedo'. Niet dat hij een pedofiel is, maar we leren dat de busgenoten van de dochter ál onze patiënten gemakshalve 'pedo' noemen. Begrijpelijk dus dat moeder bezwaar heeft, en blijft hebben, ook als we uitgelegd hebben dat hij geen 'pedo' is. Wel vindt ze het goed dat er de komende week een begeleider met hem meereist, in de bus.
Maar de begeleider ziet al snel dat dit geen goed idee is. De bus wordt nagenoeg geheel bevolkt door schoolgenoten van de bijna-vriendin, en die blijken allemaal tot in detail op de hoogte te zijn. Op de wijze waarop schoolgaande jeugd dat nog heel goed kan wordt hij ontvangen in de bus, een ontvangst die vooral bestaat uit de te luid gefluisterde woorden 'gek' en 'pedo'. En twee dagen later belt de school zelf. De gehele school blijkt geïnformeerd over hem en omdat zijn verhaal zelf kennelijk te dun werd bevonden zijn er in die korte tijd veel details aan zijn verhaal toegevoegd. Die details doen zelfs ons rillen en zijn ook onjuist - ze moeten wel ontsproten zijn aan een zich vervelend puberbrein - maar er is geen houden meer aan.
Nu moet hij een bus vroeger. Daar zit geen schooljeugd in, maar mensen die vroeg aan hun fabrieksarbeid beginnen. Die hebben nog geen zin in een praatje, die slapen nog wat in de bus. Hij vindt het niet een leuke bus, vandaar dat hij sip is. En hij mag van ons met niemand praten in de bus, niet anders dan 'goedemorgen'.
Maar hij is niet lang sip. Al na twee dagen meldt hij ons dat er een jongedame in de bus zit die veel naar hem glimlacht - hij weet het zeker: ze vindt hem leuk.
Dus we oefenen maar weer met hem, over hoe je een kletspraatje houdt. En we houden ons hart vast, want we hebben niet meer bussen.

Seks (3)

Het is niet van alle tijden, en ook niet van alle culturen. Maar het komt wel overal voor: de angst voor seks. In verrassend veel landen is geoordeeld dat als je seks gewoon aan de mensen overlaat, het een janboel wordt. Vandaar dat er stevig werd en wordt ingegrepen, zowel door overheidsinstanties als door religieuze groeperingen. Die schreven en schrijven graag voor wanneer seks mag - onderstaand schema vat het even samen. De bedoeling is immers niet dat u er plezier aan beleeft, daarvoor is de zaak te ernstig.

Het nadeel van regels en voorschriften is dat mensen staan te popelen om deze te overtreden. De seksuele drift is domweg te sterk - of u het nu goed vindt of niet, mensen doen toch aan seks. Dan helpt het om seks angstaanjagend te maken: je kunt er dood aan gaan. Het Amerikaanse leger was er goed in, in angst opwekken. Onderstaande plaatjes zijn van voor het Aids-tijdperk. In die tijd waren vrouwen nog gevaarlijk, in dit geval prostituees. Een leger heeft niets aan zieke soldaten, dus werd met stoere taal - het leger, nietwaar - duidelijk gemaakt dat een echte vent gemakkelijk de verleiding weet

Kennelijk viel het niet mee om een echte vent te zijn. Al binnen een paar jaar ging het Amerikaanse leger over op het verstrekken van voorbehoedsmiddelen, hetgeen ook meer recht doet aan de testosteronbom die het Amerikaanse leger vormt.

Het leger maakt vooruitgang: seks is niet te stoppen, ontdekten ze, dus had iedere marineboot medisch gekwalificeerd personeel aan boord met als specialisme geslachtsziekten. Ná iedere haven werd iedere matroos verplicht onderzocht - officieren uiteraard niet, die doen niet aan seks.
Het idee dat mannen onderling aan seks doen op zo'n boot moest nog uitgevonden worden. Dus pas veel later bleek dat het leger ook mannen te vrezen had. Maar in die tijd waren ze vooral bang voor vrouwen - het hele leger had vrouwenangst.
Ten strijde dus tegen een mannenleger én de vrouwelijke seksualiteit. Maar van die tweede win je niet, nooit.

Alcohol (1)

De rapporten geven aan dat hij op zijn 8e al alcohol dronk. Op zijn 18e waren dat 65 blikjes bier, per dag - vanaf zijn 23e aangevuld met sterke drank. En op zijn 28e sloeg hij een vrouw dood. Hij heeft geen flauw idee waarom maar begrijpt het als het trieste dieptepunt in een triest leven.
Je vraagt je veel af als je zijn verhaal leest. Ik vraag mij af waar de volwassenen zijn, in zijn leven. Hij vertelt het mij. Zijn vader kent hij niet, vermoedelijk een zeeman; moeder is prostituee. Kinderen passen niet in haar leven, toch heeft hij nog een jongere broer. Waar die is weet hij niet. En er waren ooms en tantes, bij één oom en tante heeft hij nog in huis gewoond, tot moeder hem daar weghaalde. Hij ging school en heeft nog twee jaar LTS gedaan en daarna even gewerkt, in een magazijn. Dan een uitkering en een kamer.
Drank, daar draait zijn leven om. Als hij wakker werd opende hij, na zijn ogen, een blikje bier. Pas na een paar slokjes ging hij plassen. Zijn leven staat in het teken van het krijgen van drank. Hij deed er alles voor: liegen, stelen, roven - en uiteindelijk iemand doodslaan, omdat ze geen geld had. De volstrekte zinloosheid hiervan is hem duidelijk, hij snapt het ook niet.
Hij is pas 32, maar beschouwt zijn leven als volstrekt mislukt en totaal overbodig. Hij heeft nooit iets verricht, nooit iets gepresteerd - er is niemand die blij van hem wordt, niemand die hem mist, niemand die op hem wacht. Hij kent niemand, hij noemt zichzelf niemand. Letterlijk: "ik ben een niemand". Hij is zich zeer sterk van zichzelf bewust, en nog sterker van zijn eigen nietigheid. Maar het sterkst van zijn eigen overbodigheid. Hij is niet dom, hij doorziet dingen snel maar de lust tot leven ontbreekt. Hij sjokt op oude slippers in kleren die de kringloop nog niet wil hebben, altijd wat gebukt. Hij ging al gebukt onder zichzelf, en nu nog meer door zijn delict. Hij is diep doordrongen van wat hij heeft gedaan.
Zelden hebben wij iemand gezien die zó verwaarloosd is geweest.
Wij bieden hem aan er iets van te gaan maken, te gaan kijken of zijn leven nog wat kan worden. Wij bieden hem behandeling aan. Hij kijkt er van op - hij kent geen mensen die tijd en energie in hem willen investeren. Hij vraagt bedenktijd. Hij vraagt twee weken bedenktijd, en daarna nog eens twee weken. In die tijd vertellen wij hem over behandeling, over hoe dat er uit zou kunnen zien. En wij laten hem onze arbeidstherapie-afdelingen zien, en de afdeling trainingen en therapieën. En over hoe wij hem kunnen helpen zijn toekomst vorm te geven.
En na zijn bedenktijd zegt hij 'ja'. En hij begint. Maar we hebben een eind te gaan met hem, een verdomd lang eind ....

Respect

“Ik eis respect”, zegt patiënt op boze toon. Kennelijk ontbreekt het hem daaraan, dus ik heb wat te doen, want dat kan zo maar niet.

Omdat ik niet zo goed weet wat dat is, respect, baseer ik mij op de opvatting over respect van Paul Schnabel, de voormalig directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau. In een publicatie hierover kwam hij, in mijn woorden weergegeven, tot het volgende.
Het begrip ‘respect’ is van betekenis aan het veranderen. Voorheen was respect iets wat betuigd werd aan iemand die iets respectabels had gedaan, of die op grond van zijn functie gerespecteerd diende te worden. Dat leidde zelden tot misverstanden: men was het eens over het respectabele van de verrichtte handeling, of men bekleedde een functie – notaris, burgemeester – die puur op zichzelf dwong tot respect. Vaak ook was gewoon oud zijn voldoende voor respect – eerbied voor grijze haren – waar het respectabele er dan uit bestond om oud te worden, of grijs, of beide.
Vandaag de dag lijkt respect iets wat door iedereen opgeëist kan worden zonder dat er sprake is van de bijbehorende respectabele verrichting, of funktie. Een soort recht, als het ware: het recht op respect. Niet alleen personen, maar ook opvattingen lijken recht te hebben op respect.

Dat geeft te denken. In mijn tijd diende je inderdaad respect te hebben voor ouderen; het waarom ervan was niet altijd duidelijk omdat niet álle ouderen respect afdwongen. Er waren er, maar dat zeg ik wat kleintjes, waar ik geen respect voor had. Maar ik begreep dat toen als een tekort van mij.
Respect hebben voor opvattingen lijkt ook zo iets. Dat schijnt te moeten. En omdat ik mee moet in deze wereld doe ik dat ook maar, al moet ik eerlijk zeggen dat er – diep in mij – opvattingen zijn die ik in het geheel niet respecteer. Integendeel, ik denk nog dat er verwerpelijke opvattingen zijn.
Respect voor mensen, daar kan ik beter mee uit de voeten. Ik doe er erg mijn best voor. Vanuit mijn leeftijdsklasse bezien zou het begrijpelijk zijn als ik patiënt vroeg wat voor respectabels hij dan heeft gedaan. Maar zo'n gesprek loopt dood, patiënt voelt zich niet begrepen, voelt zich afgewezen en wordt nog nurkser. Dus ik doe het maar anders. Het gesprek verloopt als volgt ( P is patiënt, T ben ik. Schuin gedrukt: mijn overweging om zo te reageren):

P: (boos) Ik eis respect.
T: Goed idee. (bijvallen, niet tegenspreken. Haalt de wind uit de zeilen. Werkt altijd.)
..... Wat moet ik doen dat jij denkt, hé, hij heeft respect? (informatieve, vriendelijke vraag: ik wil wel, maar weet niet goed hoe. Help mij. Moeilijk voor hem om boos te blijven.)
P: ........ (Tja, wat nu. Nu moet hij nadenken over wat hij precies wil.)
Eh ...... Ja ...... Nou, dat mensen mij niet tegenspreken, enzo ....
T: Juist (Juist. Zie daar de definitie van respect. Nu nog de enzo.)
Dat is het?
P: Dat mensen mij in mijn waarde laten, enzo.(Is dat niet hetzelfde als respect? Nog maar een keer, dan.)
T: En hoe doe ik dat, jou in je waarde laten?
P: (zucht) Nou, dat ik ook eens wat goed doe, dat ze niet altijd lopen te zeiken tegen mij, enzo (Zonder enzo gaat het niet. Maar hij heeft een punt.)
T: Ja, dat is ook lastig met ons, we zien en horen alles (Bijval).... En we krijgen er nog voor betaald ook (Poging tot humor)
P: (verbaasd - gevolgd door glimlach. Poging tot humor geslaagd?) Ja dat snap ik wel man, maar dat is moeilijk. Maar ik doe nooit wat goed, het is altijd kritiek, nooit eens dat ze zeggen .... nou, dat ik het ook wel goed doe .....

Nu kan het gesprek verder. Hij heeft wel een punt, hij loopt veel kritiek op.
Respect betekent bij hem aanvankelijk 'je moet me niet tegenspreken' maar wordt tot een 'ik krijg alleen maar kritiek'. Maar nu komen we ergens. Wij kunnen stoppen met kritiek (dan heeft hij zijn respect), we kunnen ook kijken waarom hij zoveel kritiek oploopt. Nog even verder kleien, uitleggen wat de gevolgen zijn van die twee mogelijkheden en hém dan laten kiezen. Nou ja, wel een beetje sturen. Respectvol sturen ....

Thuis

Opgepakt worden door de politie, dat went. Volgens zijn Justitieel dossier is hij 41 keer veroordeeld, en dat betekent dat hij vele malen vaker moet zijn opgepakt. Hij heeft zijn leven de afgelopen 15 jaar doorgebracht binnen Hoog Catharijne, het Huis van Bewaring en de gevangenis. En hij is ook nog vier keer getrouwd geweest. En daar vertelt hij nu over.
Het vinden van een huwelijkspartner is niet moeilijk, daar zijn blaadjes voor. Vanuit de gevangenis zet hij dan een contactadvertentie en dan zijn er zo maar trouwlustige dames, die hem en passant ook willen redden van verdere Justitiële bemoeienis. Ze komen dan op bezoek, in de gevangenis en omdat hij voldoet aan bijna alle criteria voor psychopathie, inclusief de charmante, gladde prater, kon hij uitkiezen.
Zelf dacht hij niet aan trouwen, hij had onderdak nodig, daar ging het hem om. Maar bezwaar had hij ook niet, en omdat hij echt ook wel lief voor zijn vrouwen was, kwam het er toch van. En zo is hij twee keer in de gevangenis getrouwd, en twee keer er buiten.

Hij vertelt dit alles als heeft hij een gewoon normaal mensenleven geleefd, doorsnee. Niets in zijn leven beschouwd hij als bijzonder - ook een psychopatentrekje, trouwens.

En dan ging hij met zo'n mevrouw, keurig getrouwd, mee naar huis en daar kreeg hij het Spaans benauwd.
Aan woorden ontbreekt het hem niet, en aan beeldende taal ook niet. Hij betreedt een hem onbekend huis en gaat zitten op een hem onbekende stoel. Daar zit hij, heel stil, want niets is van hem. Hij durft niets aan te raken, "ook na maanden durfde ik nog geen kastje open te maken". Hij ligt 's nachts in een hem onbekend bed naast een hem, in feite onbekende mevrouw. Hij wast niet af, stofzuigt niet, durft nog geen vaasje te verzetten, leegt zelfs de asbak niet.
Dan slaat langzaam de rusteloosheid toe, en het besef dat dit niet werkt. En hoewel hij lief is voor zijn vrouw, en zij voor hem, komt de dag dat hij opstaat uit zijn stoel en gaat. En dan komt hij niet meer terug. Want dat kun je, als je psychopaat bent.
Dan komt hij in een stad en koopt cocaïne en alcohol. En dan komt hij weer tot leven. En daarvoor leegt hij opnieuw kassa's van winkels en dat gaat goed tot hij weer opgepakt wordt.
"En dan ga ik weer naar huis", zegt hij. En dan bedoelt hij niet naar zijn vrouw, hij heeft het over de gevangenis. Wat dat is zijn thuis, het is de enige plek waar hij niet stil in een stoel zit en niets durft aan te raken. En hij tekent daar de echtscheidingsformulieren want vlak voordat hij vertrok durfde hij wel iets aan te raken, en dat nam hij dan mee. En dan zet hij een contactadvertentie.

Normaal

In het Grote Handboek voor psychiaters en psychologen, formeel de DSM-IV, binnenkort de DSM 5.0, en inofficieel wel de bijbel voor hulpverleners genoemd, staan ze keurig gerubriceerd, de parafilieën. Dan gaat het over seksueel afwijkend gedrag, en dat is nog een heel rijtje. Afhankelijk van uw voorkeur heeft u een ( on-)smakelijke middag, als u dat doorleest.
En daarna weet u wat we zien als niet-normaal. Dat zegt, gek genoeg, niets over wat we wel normaal vinden, want dat weten wij niet. Het beste wat we er van kunnen zeggen is dat u, als u geen parafilie hebt, in de buurt komt van het normale.
Dat is een beetje de makke van sommige wetenschappen. We weten heel goed wat afwijkend is, maar niet zo goed wat normaal is. Daar gaan we niet over, namelijk.
Zo heeft de dokter wel een aardig beeld van wat 'ziek' is, maar aan een definitie van 'gezond' waagt hij zich niet. De medische wetenschap kan 'dood' heel goed omschrijven, maar het begrip 'leven', daar beginnen ze niet aan.
Binnen ons vakgebied veranderen de dingen ook nog wel eens: wat op het ene moment als parafilie, afwijking, wordt gezien is dat later niet meer. We plooien mee met wat u vindt, denk ik, en trouwens, dat doet de wet ook. Een voorbeeld daarvan is homoseksualiteit: tot in de 50-er jaren werd dat gezien als een parafilie, en het was nog strafbaar ook. Daar zijn we mee gestopt omdat u het niet langer nodig vond. Of omdat wij wijzer werden, maar daar ben ik niet zo zeker van.
Dat de normen en waarden van een samenleving terug te vinden zijn in de wetten van die samenleving is goed uit te leggen. Maar dat ze ook terug te vinden zijn binnen de psychologie en psychiatrie, dat is lastiger uit te leggen.
Wie honderd jaar geleden, op een mooie zomerse dag, in zijn blote kont op het strand ging staan moest serieus rekening houden met een opname in de psychiatrie - vandaag de dag haalt men hooguit de schouders op, als men al wat vindt. En daar hebben we ze weer, het koppel psychiatrie/psychologie en wet. Die kunnen het wel vinden samen, lijkt het.

Ze lijken zo onaantastbaar, die disciplines. De Wet, dat is iets groots waar u niet over gaat, en psychologie en psychiatrie, het lijkt niet alsof u daar invloed op heeft.
Maar niets is minder waar. Wij volgen uw opvatting. U zegt het maar, wat u fout vindt of gek, en wij volgen.
En misschien is het maar goed dat u niet vastlegt wat 'normaal' is. Dat geeft nog een beetje ruimte, en bovendien, dat is morgen weer anders.

Doosje

Ik ga bij hem op bezoek in de nieuwe inrichting waar hij nu mag wonen. Hij heeft niet zo lang bij ons gezeten, we hebben vooral gezocht naar een plekje voor hem, waar hij kan wonen en waar mensen hem kunnen helpen. Want dat kan hij zelf niet zo goed. De instelling waar hij nu verblijft draagt, voor haar naam, de letters SGLVG. Dat staat voor Sterk Gedragsgestoord en Licht Verstandelijk Gehandicapt. Maar dat weet hij niet, van die letters.
Als ik er ben moet ik mij opnieuw voorstellen. Hij schrikt er erg van, hij denkt dat ik hem mee terugneem, en dat wil hij niet. Maar omdat hij binnenkort een verlengingszitting heeft wel ik hem zelf even spreken. Dat blijkt niet zo'n goed idee.
Op de vraag hoe hij het hier vindt moet hij lang nadenken. Maar hij vindt het fijn hier. Hij laat mij zijn slaapkamer zien, en de tuin. En hij laat zijn werk zien, dat zit bij hem in huis. Of er wel eens dingen zijn die hij moeilijk vindt, vraag ik. Daar moet hij ook lang over nadenken. Vroeger vond hij het omgaan met zijn boosheid moeilijk, daarom kwam hij ook bij ons. Maar nu heeft hij toch ook wel iets wat hij moeilijk vindt. Hij wil het me laten zien, want hij kan niet zo goed met woorden, dus we lopen weer naar zijn werk. Zijn werk bestaat er uit dat hij twee flesjes, drie doosjes en een plat pakje in een iets grotere doos moet doen. De doos is zo ingericht dat het maar op één manier kan. Het zijn proefmonsters van een drogisterij, zie ik. Hij doet me voor hoe het moet: eerst de flesjes, aan de ene kant. Dan de doosjes, aan de andere kant. En het platte pakje er tussen in. Hij is geconcentreerd bezig, tong uit de mond, en het geeft hem voldoening. En het moeilijke is nu dat als dit klaar is er een andere opdracht komt, met andere flesjes, doosjes en plat pakje. En die moeten er dan net anders in, en dat is moeilijk. Het kost hem veel tijd om dat te leren, en dan kan hij nog wel eens boos worden. Dan mag hij, van zijn begeleiders, wat minder werken en dan gaan ze een stukje fietsen, want dat is ook fijn. En dan hoeft hij in zijn boosheid geen mensen te slaan.
De week er op is hij, hoor ik van zijn begeleiders, behoorlijk uit zijn doen. Hoe goed ik ook heb geprobeerd uit te leggen dat hij hier mag blijven, en dat ik trots op hem ben, toch denkt hij dat hij nu terug moet naar ons - want waarom was ik anders gekomen? En hij wil niet terug.
Dus nou mag ik niet meer komen, daar. Want hij kan maar één doosje tegelijk.

Logé

Hij overleed op zijn 82-ste en het schijnt - het was voor mijn tijd - dat hij tevreden terugblikte op zijn leven. En dat is best bijzonder.
Want hij overleed bij ons. Vanwege zijn leeftijd had de rechter al drie of vier jaar voor zijn overlijden gezegd dat het niet meer hoefde, bij ons blijven. Hij was nu vrij man. Maar hij wilde niet weg. Dat gaf een probleem want wij zijn geen hotel, je moet een titel hebben om bij ons te mogen wonen. Geen universitaire titel - dat mag wel, maar je moet ook een ándere titel hebben, één die een heel andere attitude vergt. Zo'n titel luidt dan 'Tbs', of 'RM', of 'PIJ'. En er zijn nog meer titels die behaald kunnen worden, maar voor hem moesten we een titel uitvinden. Dat hebben we gedaan en sindsdien verbleef hij bij ons met de titel 'logé'. En met die titel overleed hij in de schoot van vrouwe Justitia.
Hij had wel wat met die schoot. Want 82 jaar eerder zat zijn moeder gedetineerd vanwege diefstal, waardoor hij ook in die schoot is geboren. Daarmee is hij dankbaar bewijs voor die somberaars die menen dat het leven rond is: hoe hard je ook ploetert in je bestaan, je eindigt niet zo ver van je beginpunt.
In feite is hij nooit zo ver van zijn begin- en eindpunt verwijderd geweest. Zijn opvoeders hadden het niet zo op regels en wetten waardoor hij al op zeer jeugdige leeftijd datgene deed wat zijn moeder hem voordeed. Zijn jonge jaren bracht hij door in jeugdinrichtingen, zijn puberteit ook. Veelal Justitiële jeugdinrichtingen, later, toen hij groot was gevolgd door gevangenissen en Justitiële klinieken. Wij hebben zijn dossier niet kompleet kunnen krijgen maar geschat wordt dan hij van zijn 82 levensjaren er zo'n zeven of acht in vrijheid heeft doorgebracht, verspreid over die 82 jaar. De overige jaren bevond hij zich in, of vlakbij, de schoot van vrouwe Justitia. In die zeven of acht vrije jaren heeft ook hij hard geploeterd, met als doel: terugkeren naar die schoot.
Dus dat hij tevreden terugkeek op zijn leven is te begrijpen - hij heeft zijn doel telkens weer behaald. En meer nog: we zijn allemaal te gast op moeder aarde, maar hij is de enige met de bijbehorende titel: logé.